So‘nggi yillarda O‘zbekistonda sud-huquq sohasini tubdan isloh qilish, sud hokimiyati faoliyatini zamonaviy talablarga moslashtirish, ochiqlik va shaffoflikni ta’minlash hamda fuqarolarning adolatga bo‘lgan ishonchini mustahkamlashga qaratilgan keng ko‘lamli chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda. Ushbu islohotlar doirasida sud tizimini raqamlashtirish jarayoni ustuvor yo‘nalishlardan biri sifatida belgilandi.

Sud tizimini raqamlashtirish doirasida “E-SUD” yagona axborot tizimi bosqichma-bosqich joriy etildi. Mazkur platforma orqali fuqarolar va tadbirkorlik subyektlari da’vo arizalarini elektron shaklda taqdim etish, sud hujjatlarini onlayn qabul qilish, ish yuritilishi jarayonini masofadan turib kuzatish hamda sud qarorlari bilan elektron tarzda tanishish imkoniyatiga ega bo‘ldilar. Bu esa sudlarga murojaat qilish jarayonini sezilarli darajada yengillashtirib, vaqt va ortiqcha xarajatlarni tejashga xizmat qilmoqda.

Shuningdek, sud majlislarini videokonferensaloqa orqali o‘tkazish amaliyoti keng joriy etildi. Ushbu imkoniyat, ayniqsa, boshqa hududlarda joylashgan ishtirokchilar, jazoni ijro etish muassasalarida saqlanayotgan shaxslar hamda xorijda bo‘lgan fuqarolar uchun katta qulaylik yaratdi. Masofaviy ishtirok etish sud jarayonlarida inson omilini kamaytirish, xavfsizlikni ta’minlash va ishlarni tezkor ko‘rib chiqishga xizmat qilmoqda.

Sud qarorlarini ochiq elektron bazaga joylashtirish amaliyotining joriy etilishi sud amaliyotida bir xillikni ta’minlash, huquqni qo‘llash jarayonini yanada takomillashtirishga xizmat qilmoqda. Bu orqali fuqarolar, huquqshunoslar va tadqiqotchilar uchun ishonchli huquqiy axborot manbalari kengayib, korrupsiyaviy omillarni kamaytirish imkoniyati oshdi. Natijada sud faoliyati ustidan jamoatchilik nazorati kuchayib, shaffoflik darajasi sezilarli ravishda ortmoqda.

Bundan tashqari, sud ishlarini sudyalar o‘rtasida avtomatik taqsimlash tizimi joriy etildi. Mazkur mexanizm sudyalar mustaqilligi va xolisligini ta’minlash, manfaatlar to‘qnashuvi va korrupsiya holatlarining oldini olishda muhim ahamiyat kasb etmoqda.

Shu bilan birga, sud axborot tizimlarining davlatning boshqa elektron platformalari bilan integratsiya qilinishi hujjat almashinuvi jarayonini tezlashtirib, ortiqcha byurokratik to‘siqlarni bartaraf etmoqda.

Xulosa

Xulosa qilib aytganda, O‘zbekistonda sud tizimini raqamlashtirish bo‘yicha amalga oshirilayotgan islohotlar adolatli, shaffof va samarali sud tizimini shakllantirishga xizmat qilmoqda. Raqamli texnologiyalarning keng joriy etilishi fuqarolarning sudga murojaat qilish imkoniyatlarini kengaytirib, sud-huquq sohasiga bo‘lgan ishonchni yanada mustahkamlash hamda huquqiy davlat qurish yo‘lida muhim qadamlardan biri bo‘lib xizmat qilmoqda.

S.U. Kuliyev,

Fuqarolik ishlari bo‘yicha Nurobod tuman sudi raisi